fbpx

Gietijzer schoonmaken en onderhouden

Enkele weken geleden schreef ik een blog over de geschiedenis en het gebruik van een Dutch Oven. Aangezien ik een enorme fan ben van het gebruik van gietijzeren potten en pannen op de barbecue ben ik vorige maand ook een samenwerking aangegaan met The Windmill Cast Iron en verkoop ik inmiddels een aantal geweldige producten in mijn webshop. Super gaaf als je een Dutch Oven, Skillet of poffertjespan in je bezit hebt, maar hoe kan je hem eigenlijk het beste schoonmaken en onderhouden? Daar ga ik vandaag antwoord op geven!

Gietijzeren potten en pannen waren generaties lang de nummer één keuze van thuiskoks, tot de jaren zestig. Dat is het moment waarop anti-aanbak kookgerei werd geïntroduceerd en gietijzer werd ingeruild voor hun nieuwe concurrent. In de afgelopen tien jaar hebben thuiskoks echter de vele voordelen van gietijzer herontdekt: ten eerste is gietijzer betaalbaar, vrijwel onverwoestbaar, heeft van nature een anti-aanbaklaag en een superieur warmtebehoud voor zowel koken en bakken. Bovendien is het verkrijgbaar in een breed scala aan maten en stijlen, waaronder koekenpannen, grillpannen, potten, koekenpannen, wafelijzers en Dutch Ovens.

Ondanks alle voordelen van gietijzer, zijn sommige mensen nog steeds een beetje terughoudend om de overstap te maken, en de reden hiervoor is dat gietijzer de reputatie heeft dat het moeilijk schoon te maken is en snel gaat corroderen, wat niet helemaal ongegrond is. Dat komt omdat als het niet goed wordt onderhouden en gecoat, gietijzer zal roesten en voedsel zal blijven plakken. Daarnaast is er veel verwarring over de beste manier om gietijzer schoon te maken en of je wel of geen water en zeep moet gebruiken.

Om helderheid te geven over het onderhoud van gietijzer en enkele basisfeiten te geven heb ik de schoonmaak en het onderhoud van gietijzer opgesplitst in drie eenvoudige stappen: schoonmaken, coaten en bewaren. Als je deze tips volgt blijven jouw gietijzeren potten en pannen generaties lang in een zo goed als nieuwe staat.

Seasonen of coaten van gietijzer

Wanneer je nieuwe gietijzeren producten wil gebruiken, moeten deze worden ingebrand. Dit zorgt voor een perfecte anti-aanbaklaag en voorkomt dat het product gaat roesten. Als je onderstaand stappenplan volgt voor het inbranden en onderhouden van je gietijzer komt het helemaal goed.

Maak het gietijzer allereerst helemaal schoon met heet water en een klein beetje afwasmiddel en maak het daarna goed droog met een katoenen doek. Dit is de enige keer dat je een schoonmaakmiddel nodig hebt om het gietijzer schoon te maken. Als je een hele nieuw gietijzeren pan hebt aangeschaft, moet je dit doen om de waslaag erop te verwijderen om te voorkomen dat het gaat roesten totdat het is behandeld en ingebrand.

Verwarm je oven of barbecue vervolgens voor op 120º graden en plaats het gietijzer voor circa 60 minuten in de oven en laat het gietijzer goed heet worden. Vervolgens gaan we het gietijzer behandelen met Crisco (of een andere gietijzer conditioner) en een katoenen doek. Seasonen is het proces waarbij het ijzeren oppervlak van de pan wordt behandeld, zodat deze antiaanbak- en roestbestendig wordt. Seasonen geeft je pan dat diepzwarte, glanzende uiterlijk dat we allemaal associëren met een goede gietijzeren Dutch Oven of Skillet. Wees wat de betreft de kleur wel geduldig. Die diepzwarte coating verschijnt niet van de ene op de andere dag. Maar dat betekent niet dat je je koekenpan niet meteen kunt gebruiken als hij eenmaal is behandeld. Hoe vaker je de pan behandeld (het liefste 3 keer) voor het eerste gebruik behandeld, hoe sneller hij die mooie donkerzwarte krijgt.

Smeer nu het hele oppervlak in met Crisco. Zet het er niet te dik op, maar zorg ervoor dat elk hoekje en gaatje een mooie, dunne laag vet heeft. Gebruik ongeveer net zoveel als je zou gebruiken om een ​​cakevorm te coaten voor het bakken. Ik gebruik hiervoor een katoenen doek, maar je kunt ook een papieren handdoek of zelf je vingers gebruiken als je dat wilt, maar ik vind dat papieren handdoeken altijd kleine stukjes achterlaten, en na verloop van tijd kan dat de smaak verstoren. Verhit vervolgens het gietijzer nogmaals totdat het begint te walmen. Door het ingevette gietijzer te verwarmen ontstaat er oxidatie die roest voorkomt en zorgt voor een antiaanbaklaag op het oppervlak. Nadat het gietijzer begint te walmen haal je het gietijzer van het vuur en laat je het helemaal afkoelen.

 

Schoonmaken

Meestal kun je een gietijzeren pan schoonmaken door hem eenvoudig schoon te maken met een droge papieren handdoek of katoenen vaatdoek. Als de pan goed gecoat is, komen stukjes verbrand, vastzittend voedsel er meteen af. Als er hardnekkige stukjes achterblijven kan je ze het beste wegschrapen met een plastic spatel.

Als een droge handdoek of vaatdoek de pan niet schoonmaakt, kun je het beste gebruik maken van schoonmaakringen en wat water. Nu zouden sommige mensen misschien hun bedenkingen hebben bij de gedachte om gietijzer in water te wassen, vooral vanwege het verhoogde risico op roesten, maar als het goed is gedaan, hoef je je nergens zorgen over te maken.

Plaats de pan in de gootsteen, voeg ongeveer een halve centimeter warm water toe en strooi er een half kopje grof zout over. Schrob de pan onmiddellijk met de RVS schoonmaakringen of een gewone keukenspons. Het zout werkt als een schuurmiddel om voedselresten te verwijderen. Spoel de pan schoon met water en plaats – om roesten te voorkomen – de pan 10 minuten in de oven op 180º graden totdat hij helemaal droog is.

Haal de pan uit de oven en laat hem iets afkoelen, zo’n vijf minuten ongeveer. Druppel dan, terwijl het gietijzer nog warm is, een beetje lijnzaadolie, sojaolie of andere plantaardige olie met neutrale smaak in de pan (gebruik geen olijfolie). Vouw een papieren handdoek in een klein vierkant en gebruik deze om de olie in het oppervlak van de gietijzeren pan te verspreiden.

Als je kleine roestvlekjes op de pan ontdekt, gebruik dan de bovengenoemde zout-scrubtechniek om lichte oppervlakkige corrosie te verwijderen. Voor zwaar geroest gietijzer moet je echter wat agressiever zijn: vul de pan met heet water en een kleine hoeveelheid milde zeep en schrob het oppervlak schoon met een staalsponsje of, beter nog, de RVS schoonmaakringen.

Als dat echt niet werkt, spuit je de pan in met ovenreiniger. Wacht 10 minuten en schrob de roestige plekken vervolgens weg met een staalsponsje. Spoel de pan daarna grondig af met schoon water, droog hem in de oven voor 10 minuten op 180º graden en smeer hem daarna in met olie.

 

Gietijzer opbergen

Gietijzer is zwaar en kan lastig op te bergen zijn. Om heel eerlijk te zijn, bij mij thuis, staan de gietijzeren pannen soms gewoon op het gasfornuis. Maar als je ze gaat bewaren, raad ik aan om ze op te hangen – natuurlijk met een geschikte zware haak – of om ze gestapeld op een plank te bewaren met een stuk keukenpapier tussen elke pan.

Zorg er altijd voor dat het gietijzer helemaal droog is je het opbergt. Zelfs de geringste vochtigheid zal de pan doen roesten en om dat enigszins tegen te gaan raadt ik je aan om een papieren handdoek in de pan te leggen om overtollig vocht te absorberen.